1)BAM’ın rolü nedir ve hangi kararlar istinafa gider? 

İlk derece ceza mahkemesi hükümlerine karşı istinaf yoluna başvurulabilir. 15 yıl ve daha fazla hapis cezaları, başvuru olmasa da BAM tarafından re’sen incelenir. 01.06.2024 sonrası verilen HAGB kararları da CMK 231/12 uyarınca istinafa tabidir. 

2) Süreler, başvuru yeri ve etkisi nedir? 

İstinaf başvurusu, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye dilekçeyle yapılır; başvuru zabıt kâtibine beyanda bulunularak da gerçekleştirilebilir. Karşı taraf, tebliğden itibaren iki hafta içinde yazılı cevap verebilir. Süresinde yapılan başvuru, hükmün kesinleşmesini durdurur. 

Süre “hafta” olarak belirlenmişse, süre tebliğ gününün isim olarak karşılığı olan günün mesai bitiminde biter (örn. Perşembe tebliğ → iki hafta sonrası Perşembe). 

3) BAM’da inceleme nasıl yürür? 

BAM incelemesi önce ön şartlar yönünden yapılır; başvuru süresinde mi, karar istinafa tabi mi, başvuruda yetki ve ehliyet var mı bakılır. Şartlar varsa esasa geçilir ve duruma göre esastan ret, düzelterek esastan ret, kaldırma ve yeniden hüküm kurma veya gerekli hâllerde bozma ve geri gönderme sonuçları doğabilir. 

BAM, gerekli gördüğünde duruşma açar; tanık, bilirkişi dinleyebilir, keşif yapabilir. Duruşma açılırsa önce üye hâkimin inceleme raporu ve ilk derece mahkemesinin gerekçesi anlatılır. Vu durumda tanık/bilirkişilerin yüz yüze dinlenmesi, keşif ve yeni delillerin doğrudan tartışılması mümkün olur; BAM, yargılama sonunda gerekli görürse eski hükmü kaldırıp yeniden hüküm kurabilir. Bu, yazılı incelemeyle kıyasla esasa etkili savunma imkânı sağlar. (CMK 280/1–2) 

4) BAM kararından sonra temyiz kanun yolu ne zaman açık, ne zaman kapalıdır? 

Temyiz bakımından genel kural, Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir. Ancak CMK 286’daki istisnalar nedeniyle bazı kararlar temyiz edilemez; buna karşılık CMK 286/3 uyarınca, bazı suçlarda (TCK 125/3,216,299;TMK7/2 ile Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet (Belirli maddeler)) ceza miktarı ne olursa olsun (1 gün hapis bile olsa) temyiz yolu açıktır.  

5) Kimler istinaf kanun yoluna başvurabilir? 

Cumhuriyet savcısı, sanık ve müdafi, katılan ve vekili, katılma isteği karara bağlanmamış veya reddedilmiş olanlar, sanığın eşi, yasal temsilci, malen sorumlu (CMK 260 vd.)  

6) Pratik Yol Haritası 

• Tebliğ alındı mı? Tarih not edilmeli, 2 hafta içinde istinaf hakkı var. 

• Dilekçe nereye verilir? Hükmü veren mahkemeye verilir; başvuru karşı tarafa tebliğ olur, o da 2 hafta içinde cevap verebilir. 

• İnfaz baskısı var mı? Süresinde istinaf kesinleşmeyi durdurur; ceza kesinleşmeden infaz edilmez. (Tutukluluk ayrı değerlendirilir.) 

• BAM’da ne olur? Ön inceleme → gerekirse duruşma → karar (esastan ret / düzelterek ret / bozma / kaldırıp yeni hüküm).