1) Yargıtay’ın rolü nedir ve hangi BAM kararları temyize gider? 

• Kural: BAM ceza dairelerinin bozma dışındaki (onama, kaldırma ve yeniden hüküm kurma gibi) hükümleri temyiz edilebilir. 

• Temyiz Yasakları (CMK 286/2): İlk derece mahkemesinden verilen 5 yıl veya altındaki hapis cezalarına karşı istinafın “esastan reddi” kararları kesindir, temyiz edilemez. 

• İstisna (Her Halükarda Temyiz – CMK 286/3): Suçun niteliği gereği; hakaret, cumhurbaşkanına hakaret, terör propagandası, halkı kin ve düşmanlığa tahrik gibi suçlarda ceza miktarı ne olursa olsun temyiz yolu açıktır. 

• HAGB (CMK 231): 01.06.2024’ten sonra verilen HAGB kararları artık bir “itiraz” değil, hükmün içeriğine göre istinaf ve temyiz denetimine tabidir. 

2) Süreler, başvuru yeri ve etkisi nedir? 

İstinaf mahkemesinin (BAM) verdiği karara karşı temyiz süreci, gerekçeli kararın taraflara tebliğ edilmesiyle başlar. CMK 291/1 uyarınca, tarafların bu tebliğden itibaren 2 hafta içinde, hükmü veren Bölge Adliye Mahkemesine bir dilekçe vererek veya zabıt kâtibine beyanda bulunarak temyiz başvurusunda bulunmaları gerekir. Başvuru yapıldıktan sonra, temyiz dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir ve karşı tarafın da CMK 297/1 gereği bu tebliğden itibaren 2 hafta içinde yazılı bir cevap verme hakkı bulunur. 

Dosya Yargıtay’a ulaştığında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı dosyayı inceleyerek “tebliğname” adı verilen hukuki görüşünü hazırlar. Bu tebliğname taraflara tebliğ edilir ve taraflar, CMK 297/3 uyarınca tebliğden itibaren 2 hafta içinde bu görüşe karşı yazılı cevaplarını sunabilirler. Tüm bu sürecin en kritik hukuki sonucu ise CMK 293/1 maddesinde düzenlenmiştir: Süresi içinde yapılan temyiz başvurusu, hükmün kesinleşmesini kendiliğinden engeller; dolayısıyla cezanın infazı durur, ancak sanığın tutukluluk hali hakkında mahkemece her zaman yeni bir karar verilebilir. 

Süre “hafta” olarak düzenlendiğinden, başlangıç gününün isim olarak karşılığı olan günün mesai bitiminde biter (Perşembe tebliğ → iki hafta sonraki Perşembe). 

3) Yargıtay’da inceleme nasıl yürür? 

Ön İnceleme: BAM veya Yargıtay; süresinde yapılmayan, temyiz sebebi içermeyen veya kesin nitelikteki kararlara yönelik başvuruları usulden reddeder (CMK 296, 298). 

Esas İnceleme: Yargıtay, sadece temyiz dilekçesinde belirtilen hukuki sebeplerle sınırlı inceleme yapar. (Ancak CMK 289’daki “Hukuka Kesin Aykırılık” hallerini re’sen inceler). 

Karar türleri: 

Esastan ret (onama): Hüküm hukuka uygunsa. (CMK 302/1). 

Bozma: Hükmü etkileyecek hukuk hatası varsa. (CMK 302/2). 

Düzelterek onama / esastan ret: Bazı hukuk aykırılıkları CMK 303 uyarınca düzeltilerek karar verilir. 

Kısmen bozma – kısmen onama: Hükmün bazı bölümleri hukuka uygun bulunarak onanır, hukuka aykırı görülen kısımlar bozulur. (Uygulama: CMK 302–303 çerçevesi). 

Düşme: TCK’da öngörülen düşme sebepleri bulunduğunda veya soruşturma/kovuşturma şartı gerçekleşmeyecekse davanın düşmesine karar verilir. (CMK 223/8). 

4)yargitay.gov.tr Sitesinde Dosya Sorgulama Aşamaları 

Kayıt Aşamasında: Dosyanın Yargıtay ilgili hukuk veya ceza dairesine ulaştığı, sisteme giriş yapıldığı ve esas numarası aldığı ilk aşamadır. 

Ön İncelemede: Dosyanın usul yönünden (süre, temyiz hakkı vb.) kontrol edildiği aşamadır. Ceza dosyalarında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın hazırladığı tebliğnamenin taraflara tebliğ edilmesi ve varsa duruşma davetiyelerinin gönderilmesi işlemleri bu aşamada yapılır. 

Arşivde: Dosyanın ön incelemesinin bittiği ancak henüz bir tetkik hâkimi tarafından ele alınmadığı aşamadır. Dosyalar burada sıraya konur. İş yoğunluğuna göre dosyanın en uzun süre kaldığı statü genellikle budur. 

İncelemede:  En kritik aşamadır. Dosya artık tetkik hâkiminin önündedir. Rapor yazımı, heyet müzakeresi (görüşme), karar verilmesi ve ilamın (gerekçeli kararın) sisteme yazılması süreçlerini kapsar. Ayrıca “Görevsizlik” kararı ile dosyanın başka bir daireye gönderilme süreci de burada görünür. 

Yargıtay CBS Gönderildi: Ceza dairesinin incelemesi bitmiş, karar (Onama, Bozma vb.) verilmiş ve dosya kapatılmıştır. Dosya, idari işlemlerin (kararın sisteme nihai kaydı, mühürlenmesi) tamamlanması ve yerel mahkemeye postalanması için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na iade edilmiştir.  

Postalandı: 

Sürecin Sonu: Bu ibare, Yargıtay’daki incelemenin tamamen bittiğini, kararın yazıldığını ve dosyanın fiziki/dijital olarak yerel mahkemeye (veya BAM’a) gönderildiğini ifade eder. Artık Yargıtay’ın dosya üzerinde bir tasarrufu kalmamıştır. 

Tebligat:Yargıtay Onama kararları sanığa veya vekiline ayrıca tebliğ edilmez. Karar, yerel mahkemeye ulaştığı anda kesinleşmiş sayılır. (Ancak Bozma kararlarında, yerel mahkeme yeni duruşma günü için taraflara davetiye çıkarmak zorundadır). 

e-Devlet’ten Verilerin Silinmesi: Dosya Yargıtay sisteminde “kapalı” konumuna geçtiği için, e-Devlet’teki “Yargıtay Dosya Sorgulama” ekranındaki bilgiler (tebliğname no, daire bilgisi vb.) genellikle temizlenir. Bu, dosyanın silindiği değil, Yargıtay aşamasının bittiği anlamına gelir. 

Karara Erişim: Karar metnine (ilama) ulaşmak için ilam numarası veya yerel mahkeme bilgileriyle “Yargıtay Karar Sorgulama” ekranından yahut UYAP Vatandaş portal üzerinden yerel mahkeme dosyasının “Dosya Evrakı” kısmına girerek (Genellikle dosya postalandıktan 2-3 gün sonra sisteme düşer) sorgulama yapılabilir.  

Dosya ‘Postalandı’ aşamasına geldikten sonra, eğer ceza onanmışsa, dosya ilgili İnfaz Savcılığına gönderilir. Bu aşamadan sonra sanığın teslim olması veya hakkında çağrı kağıdı/yakalama çıkarılması süreci başlar. 

5) Kimler temyiz kanun yoluna başvurabilir? 

Cumhuriyet savcısı, sanık ve müdafi, katılan ve vekili, sanığın eşi, yasal temsilci, katılma isteği karara bağlanmamış veya reddedilmiş olanlar, malen sorumlu (CMK 260 vd.)  

6) Pratik Yol Haritası  

Tebliğ tarihi not edilmeli, gerekçeli BAM kararı tebliğinden itibaren 2 hafta süre var. (CMK 291). 

Temyiz dilekçesi BAM’a verilir (veya zabıt kâtibine beyanda bulunulur). Mutlaka sebep göstermelidir. (CMK 294), sebep içermeyen temyiz dilekçesi reddedilir. BAM’a iletilmek üzere hükmü veren ağır ceza mahkemesine de verilebilir. Başvuru karşı tarafa tebliğ olur, o da 2 hafta içinde cevap verebilir. 

Temyiz başvurusu kararın kesinleşmesini engellediği için hapis cezası olan sanık bu aşamada (başka bir suçtan tutuklu değilse) cezaevine girmez.